شاه و شطرنج قدرت در خاورمیانه: ایران، کردهای عراق و شیعیان لبنان The Shah of Iran, the Iraqi Kurds, and the Lebanese Shia
نوشته دکتر آرش رئیسی‌نژاد | ترجمه پریسا فرهادی | نشر نی

در دورانی که خاورمیانه هنوز زیر سایه‌ی بازی‌های پنهان قدرت نفس می‌کشید، محمدرضا شاه پهلوی تصمیم‌هایی گرفت که دهه‌ها بعد هنوز پیامدهایشان را لمس می‌کنیم. دکتر آرش رئیسی‌نژاد، پژوهشگر روابط بین‌الملل و متخصص سیاست خارجی ایران، در این کتاب با تکیه بر اسناد آرشیوی محرمانه‌ای که پیش از این در دسترس نبودند، یک پرسش بنیادین را دنبال می‌کند: چرا و چگونه ایران شاهنشاهی از دو گروه به‌ظاهر ناهمگون یعنی کردهای سنی عراق و شیعیان لبنان حمایت کرد؟ ناشر اصلی کتاب (Edinburgh University Press) این اثر را روایتی تازه از سیاست خارجی ایران معرفی می‌کند که منطق درونی تصمیم‌گیری‌های شاه را از پشت پرده‌ی رسمی بیرون می‌کشد و نشان می‌دهد که ایران دوره‌ی پهلوی نه یک بازیگر منفعل، بلکه یک قدرت منطقه‌ای با استراتژی چندلایه بود.

کتاب در ساختاری تحلیلی و مبتنی بر پژوهش آرشیوی سازمان یافته و رئیسی‌نژاد برای نگارش آن به اسناد وزارت امور خارجه بریتانیا، آرشیوهای ملی آمریکا و منابع فارسی کمتر دیده‌شده‌ای دسترسی داشته که این وجه از کتاب، آن را از اغلب آثار مشابه متمایز می‌کند. نویسنده با رویکردی واقع‌گرایانه اما نه ساده‌انگارانه، نشان می‌دهد که حمایت شاه از ملاصالح بارزانی و کردهای عراق در دهه‌ی ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ ابزاری برای فشار بر بغداد بود، در حالی که رابطه‌ی ایران با امل و جنبش شیعی لبنان ریشه در محاسبات هویتی، ژئوپلیتیکی و نفوذ منطقه‌ای داشت. منتقدان در نشریاتی چون Middle East Journal و International Affairs بر این نکته تاکید کرده‌اند که این کتاب یکی از معدود آثاری است که پیوستگی پنهان میان سیاست‌های پهلوی و شکل‌گیری بازیگران غیردولتی پس از انقلاب را با شواهد مستند نشان می‌دهد.

این کتاب برای هر کسی که می‌خواهد خاورمیانه‌ی امروز را از ریشه بفهمد، یک مرجع ضروری است. دانشجویان و پژوهشگران روابط بین‌الملل، تاریخ معاصر خاورمیانه و مطالعات ایرانی مستقیماً از تحلیل‌های آن بهره می‌برند؛ اما این کتاب تنها برای آکادمیسین‌ها نوشته نشده. هر خواننده‌ی کنجکاوی که می‌پرسد چرا کردها و شیعیان منطقه امروز این‌گونه‌اند، چرا ایران این همه بر عراق و لبنان تمرکز دارد، و چگونه یک دولت می‌تواند با اقلیت‌های کشورهای دیگر بازی قدرت کند، پاسخ‌هایی درخور در این صفحات خواهد یافت.

خرید کتاب شاه و شطرنج قدرت در خاورمیانه — نوشته دکتر آرش رئیسی نژاد ترجمه پریسا فرهادی| 513 صفحه | انتشارات نی، آخرین چاپ موجود است. با افزودن به سبد خرید، در کوتاه‌ترین زمان ارسال میگردد.